สัตว์ที่หลายคนคิดว่าเป็นไดโนเสาร์ แต่ไม่ใช่

ไดโนเสาร์คืออะไรกันแน่

ไดโนเสาร์ไม่ได้หมายถึง "สัตว์ดึกดำบรรพ์ตัวใหญ่" ทุกชนิด แต่เป็นสัตว์เลื้อยคลานกลุ่มหนึ่งที่สืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์นิยามว่าไดโนเสาร์คือบรรพบุรุษร่วมล่าสุดของไทรเซราทอปส์กับนก และลูกหลานทั้งหมดของมัน นิยามนี้ทำให้นกนับเป็นไดโนเสาร์ด้วย^[1]

ลักษณะที่ช่วยแยกไดโนเสาร์ออกจากสัตว์เลื้อยคลานอื่นคือ ขาที่ตั้งตรงอยู่ใต้ลำตัว ไม่กางออกด้านข้างแบบกิ้งก่าหรือจระเข้ และเบ้าสะโพกที่เป็นรูทะลุ ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกทุกชนิดอาศัยอยู่บนบก ไม่มีชนิดไหนว่ายน้ำในทะเลเป็นหลักหรือบินได้ด้วยปีกหนัง^[1]

ไดโนเสาร์ตัวแรกที่รู้จักมีอายุราว 230 ล้านปี ในยุคไทรแอสซิกตอนปลาย สัตว์ที่อยู่ก่อนหน้านั้น หรืออยู่หลังจากที่ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกสูญพันธุ์ไปเมื่อ 66 ล้านปีก่อน จึงไม่ใช่ไดโนเสาร์แน่นอน ยกเว้นนก^[1]

เทอโรซอร์: ญาติที่บินได้

เทอโรซอร์ (pterosaur) เช่น เทอราโนดอน และเควตซาลโคแอตลัส เป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังกลุ่มแรกที่บินได้จริง ปีกของมันเป็นแผ่นหนังที่ขึงอยู่บนนิ้วที่สี่ซึ่งยาวมาก ต่างจากปีกนกที่เป็นขนบนแขน^[2]

เทอโรซอร์เป็นญาติใกล้ชิดของไดโนเสาร์ อยู่บนกิ่งเดียวกันของต้นไม้ครอบครัว แต่แยกสายออกไปก่อนจะเกิดไดโนเสาร์ เปรียบเหมือนลูกพี่ลูกน้อง ไม่ใช่พี่น้องในบ้านเดียวกัน นกที่บินได้ในปัจจุบันจึงไม่ได้สืบเชื้อสายมาจากเทอโรซอร์ แต่มาจากไดโนเสาร์กินเนื้อตัวเล็ก^[2]

สัตว์เลื้อยคลานในทะเล

โมซาซอร์ (mosasaur) นักล่าขนาดใหญ่ในทะเลช่วงปลายยุคครีเทเชียส เป็นญาติของกิ้งก่าและงูในปัจจุบัน ไม่ใช่ไดโนเสาร์ แม้จะมีชีวิตอยู่ในช่วงเวลาเดียวกันและสูญพันธุ์ไปพร้อมกันก็ตาม^[3]

เพลสิโอซอร์ (plesiosaur) ที่มีคอยาวและครีบสี่อัน และอิกทิโอซอร์ (ichthyosaur) ที่รูปร่างคล้ายโลมา ก็เป็นสัตว์เลื้อยคลานทะเลคนละสายกับไดโนเสาร์เช่นกัน ขาของพวกมันวิวัฒนาการเป็นครีบสำหรับว่ายน้ำ^[4][8]

ไดเมโทรดอน: ใกล้ชิดกับเรามากกว่า

ไดเมโทรดอน (Dimetrodon) ที่มีใบเรือบนหลังมักอยู่ในชุดของเล่นไดโนเสาร์ แต่มันมีชีวิตอยู่ในยุคเพอร์เมียน ราว 294–271 ล้านปีก่อน และสูญพันธุ์ไปราว 40 ล้านปีก่อนที่จะมีไดโนเสาร์ตัวแรก^[5]

ไดเมโทรดอนอยู่ในกลุ่มไซแนปซิด (synapsid) ซึ่งเป็นสายเดียวกับที่ให้กำเนิดสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม พูดอีกอย่างคือ ไดเมโทรดอนเป็นญาติกับมนุษย์ใกล้กว่าเป็นญาติกับไดโนเสาร์^[5]

เมกาโลดอน และแมมมอธ

เมกาโลดอน (megalodon) เป็นฉลามขนาดยักษ์ ไม่ใช่สัตว์เลื้อยคลานด้วยซ้ำ มันมีชีวิตอยู่ราว 23 ถึง 3.6 ล้านปีก่อน หลังจากไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกสูญพันธุ์ไปแล้วกว่า 40 ล้านปี^[6]

แมมมอธและเสือเขี้ยวดาบเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในยุคน้ำแข็ง ใกล้กับยุคของเรามากกว่ายุคไดโนเสาร์มาก มนุษย์ยุคแรกเคยอยู่ร่วมยุคและล่าแมมมอธด้วย แต่ไม่เคยมีมนุษย์คนไหนเห็นไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกเลย^[9]

ญาติใกล้ชิดที่สุดที่ยังมีชีวิตอยู่

นอกจากนกซึ่งเป็นไดโนเสาร์เองแล้ว ญาติที่ใกล้ชิดไดโนเสาร์ที่สุดที่ยังมีชีวิตอยู่คือ จระเข้ ทั้งสองกลุ่มอยู่ในกลุ่มใหญ่เดียวกันที่เรียกว่าอาร์โคซอร์ (archosaur) แต่จระเข้แยกสายออกไปก่อนจะเกิดทั้งไดโนเสาร์และเทอโรซอร์^[10]

ส่วนกิ้งก่า งู และเต่า แม้จะเป็นสัตว์เลื้อยคลานเหมือนกัน แต่เป็นญาติที่ห่างออกไปกว่านั้นอีก ดูภาพต้นไม้ครอบครัวด้านบนประกอบ^[10]

บทความอื่น

• รอยเท้าไดโนเสาร์เกิดขึ้นได้อย่างไร
• ทำไมเรียกว่า "ฟอสซิลไดโนเสาร์" ไม่เรียกว่า "กระดูกไดโนเสาร์"
• รู้ได้อย่างไรว่าไดโนเสาร์มีอายุกี่ล้านปี
• ฟอสซิลไดโนเสาร์ตัวแรกของโลก (และของไทย)
• ไดโนเสาร์ได้ชื่อมาอย่างไร
• ไดโนเสาร์ไทยมีกี่ชนิด และพบที่ไหนบ้าง
• นกคือไดโนเสาร์จริงหรือ
• วันที่ไดโนเสาร์หายไป
• จูแรสซิก พาร์ค: เรื่องจริงแค่ไหน
• รู้ได้อย่างไรว่าไดโนเสาร์มีสีอะไร
• ไข่และลูกไดโนเสาร์
• ไดโนเสาร์คอยาวตัวใหญ่ได้อย่างไร