นกคือไดโนเสาร์จริงหรือ

นักวิทยาศาสตร์บอกว่าไดโนเสาร์ยังไม่ได้สูญพันธุ์ไปทั้งหมด เพราะนกที่บินอยู่รอบตัวเราก็คือไดโนเสาร์ มาดูหลักฐานว่าทำไมจึงสรุปแบบนั้น

นกอยู่ในต้นไม้ครอบครัวไดโนเสาร์

นักชีววิทยาจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิตตามสายวิวัฒนาการ กลุ่มหนึ่งต้องรวมบรรพบุรุษร่วมกับลูกหลาน "ทั้งหมด" ของมัน เมื่อหลักฐานชี้ว่านกสืบเชื้อสายมาจากไดโนเสาร์กินเนื้อกลุ่มเทอโรพอด นกจึงนับเป็นไดโนเสาร์ด้วย เช่นเดียวกับที่มนุษย์นับเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม^[1]

นักวิทยาศาสตร์จึงมักใช้คำว่า "ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นก" (non-avian dinosaurs) เมื่อพูดถึงไดโนเสาร์ที่สูญพันธุ์ไปเมื่อ 66 ล้านปีก่อน และถ้าดูตามสายวิวัฒนาการ ไทแรนโนซอรัสเป็นญาติใกล้ชิดกับไก่มากกว่ากับไทรเซราทอปส์หรือสเตโกซอรัสเสียอีก^[1]

ยังเป็นที่ถกเถียง

เรื่องที่นักวิทยาศาสตร์ยังเห็นไม่ตรงกัน หรือหลักฐานยังไม่พอจะสรุป

ข้อสรุปว่านกเป็นไดโนเสาร์เป็นที่ยอมรับกว้างขวางมาก แต่รายละเอียดช่วงโคนของต้นไม้ยังถกเถียงอยู่ โดยทั่วไปแบ่งไดโนเสาร์เป็นซอริสเชียน (เทอโรพอดกับไดโนเสาร์คอยาว) และออร์นิธิสเชียน (เช่น ไทรเซราทอปส์) แบบในภาพประกอบ แต่งานวิจัยปี ค.ศ. 2017 เสนอว่าเทอโรพอดอาจใกล้ชิดกับออร์นิธิสเชียนมากกว่าไดโนเสาร์คอยาว ถ้าเป็นแบบนั้น โคนต้นไม้ในภาพจะเปลี่ยนไป แต่นกก็ยังเป็นเทอโรพอดเหมือนเดิม^[7]

เส้นสีส้มคือสายวิวัฒนาการที่นำมาสู่นก จุดสีเขียวบอกว่าลักษณะแบบนกปรากฏขึ้นตรงไหน (แผนภาพอย่างง่าย แสดงไดโนเสาร์เพียงบางตัว และการแบ่งกลุ่มช่วงโคนต้นไม้ยังเป็นที่ถกเถียง)

จากอาร์คีออปเทอริกซ์ถึงไดโนนิคัส

ในปี ค.ศ. 1861 มีการค้นพบฟอสซิล อาร์คีออปเทอริกซ์ ในเยอรมนี มันมีปีกและขนแบบนก แต่ยังมีฟัน มีนิ้วที่มีกรงเล็บ และมีหางยาวที่มีกระดูกต่อกันเป็นข้อๆ ไม่กี่ปีต่อมา โทมัส ฮักซ์ลีย์ (Thomas Huxley) ชี้ว่าโครงกระดูกของนกกับไดโนเสาร์กินเนื้อตัวเล็กคล้ายกันมาก^[1][3]

แนวคิดนี้เงียบไปหลายสิบปี จนในปี ค.ศ. 1969 จอห์น ออสตรอม (John Ostrom) บรรยาย ไดโนนิคัส นักล่าตัวเล็กที่ว่องไว และชี้ว่ามันมีโครงสร้างหลายอย่างเหมือนนก งานของเขาทำให้นักวิทยาศาสตร์กลับมาศึกษาเรื่องนี้อย่างจริงจังอีกครั้ง^[1]

หลักฐานจากกระดูกและพฤติกรรม

กระดูกไหปลาร้าที่เชื่อมกันเป็นรูปตัว V หรือ "กระดูก wishbone" (furcula) ที่เราเห็นในไก่ พบในไดโนเสาร์เทอโรพอดหลายชนิด รวมถึงไทแรนโนซอรัสและเวโลซีแรปเตอร์^[5]

เทอโรพอดยังมีกระดูกกลวงที่มีช่องอากาศเชื่อมกับถุงลม (air sac) แบบเดียวกับระบบหายใจของนก และหลายชนิดมีกระดูกข้อมือรูปครึ่งวงกลม (semilunate carpal) ที่ช่วยให้พับมือแนบลำตัวได้ คล้ายการพับปีกของนก^[1]

ฟอสซิลบางชิ้นยังบันทึกพฤติกรรมไว้ เช่น ซิทิพาติ (Citipati) จากมองโกเลีย ที่ตายขณะนั่งอยู่บนรังไข่ โดยกางแขนคลุมไข่ไว้ ท่าเดียวกับที่นกกกไข่ในปัจจุบัน^[6]

ไดโนเสาร์มีขน

ในปี ค.ศ. 1996 นักวิทยาศาสตร์บรรยาย ไซโนซอรอปเทอริกซ์ (Sinosauropteryx) จากมณฑลเหลียวหนิง ประเทศจีน ซึ่งเป็นไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกตัวแรกที่พบร่องรอยขนเป็นเส้นใยปกคลุมตัว หลังจากนั้นก็พบไดโนเสาร์มีขนอีกมาก เช่น ไมโครแรปเตอร์ (Microraptor) ที่มีขนยาวแบบขนบินทั้งที่แขนและขา และ ยูไทแรนนัส (Yutyrannus) ญาติของไทแรนโนซอรัสยาวราว 9 เมตรที่มีขนปกคลุม^[2][4]

แม้แต่เวโลซีแรปเตอร์ ซึ่งยังไม่เคยพบรอยขนโดยตรง ก็มีปุ่มเล็กๆ บนกระดูกแขน (quill knobs) ที่เป็นจุดยึดขนแบบเดียวกับนกในปัจจุบัน ภาพเวโลซีแรปเตอร์ที่ตรงตามหลักฐานจึงควรมีขน ไม่ใช่ผิวเกล็ดเรียบๆ แบบในภาพยนตร์^[2]

วันนี้มีนกอยู่บนโลกมากกว่าหนึ่งหมื่นชนิด ไดโนเสาร์จึงไม่ได้หายไปทั้งหมด แต่ยังบินและเดินอยู่รอบตัวเราทุกวัน^[9]

ยังเป็นที่ถกเถียง

เรื่องที่นักวิทยาศาสตร์ยังเห็นไม่ตรงกัน หรือหลักฐานยังไม่พอจะสรุป

ไดโนเสาร์ทุกกลุ่มมีขนหรือไม่: มีการพบโครงสร้างคล้ายขนเป็นเส้นในออร์นิธิสเชียนบางชนิด เช่น คูลินดาโดรมิอัส (Kulindadromeus) และในเทอโรซอร์ บางทีมจึงเสนอว่าบรรพบุรุษของไดโนเสาร์ทั้งหมดอาจมีขนแบบง่ายๆ อยู่แล้ว แต่บางงานวิจัยแย้งว่าโครงสร้างบางส่วนอาจเป็นเกล็ดที่ผิดรูปไปตอนกลายเป็นฟอสซิล และไดโนเสาร์ขนาดใหญ่หลายกลุ่มก็พบเพียงรอยผิวหนังที่เป็นเกล็ด^[2][8]
ปุ่มยึดขนบอกว่าเวโลซีแรปเตอร์มีขนยาวที่แขน ส่วนขนบริเวณอื่น รวมถึงสีและความยาว เป็นการอนุมานจากญาติใกล้ชิดที่พบรอยขน ไม่ได้มาจากฟอสซิลของเวโลซีแรปเตอร์เอง^[2]